BOERENVERSTAND 20 - Opschonen begint van onder

Door: Frank van den Dungen
Geplaatst op: 17 maart 2016

In de jaren negentig van de vorige eeuw had je de Zure Regen. Met drie boosdoeners: de industrie, de auto en de boer. Het was rampzalig. De vissen waren op sterven na dood. De bossen zouden het loodje leggen. De boodschap was helder: het westen moest alles op alles zetten om dit tij nog tijdig te kunnen keren.

Zure regen

De zure regen werd voor het eerst in de Scandinavische landen vastgesteld. In de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw. Er werd toen in meren een dramatische teruggang van de visstand geconstateerd. Uit onderzoek bleek dat de vissen verdronken. Het water was te zuur. In 1981 signaleerde de Duitse bodemkundige Bernhard Ulrich een ‘Waldsterben’ van dezelfde orde. Heel Europa zou geteisterd worden door deze kaalslag. En onze kalkstenen kathedralen, zoals de Sint Jan, zouden op de lange termijn evengoed weggevreten worden. Het begrip zure regen was inmiddels uitgegroeid tot de naam voor de massale weerstand tegen elke soort luchtvervuiling.

Emissie-reductie

De overheid begreep dat er echt iets mis dreigde te gaan en begon paal en perk te stellen aan emissies. Er kwamen verplichte ontzwavelingsinstallaties bij centrales en raffinaderijen. De emissies van zwaveldioxide zijn hier daardoor met 89% gedaald sinds 1980. De invoer van de driewegkatalysator bij personenauto’s zorgde voor een emissiedaling  van 40%. En om de emissies van de landbouw te beteugelen werd het ‘gieren’ verboden en kwamen er luchtwassers om de ammoniak uit de stallucht te halen.

In 1995 moest Ulrich zijn stelling intrekken dat onze bossen op omvallen stonden vanwege de verzuring. Er was geen wetenschappelijk bewijs. En er waren meer factoren zoals klimaat, schimmels, virussen en plagen die naast de verzuurde lucht- en bodemcondities zorgden voor de achteruitgang van ons bossen. Maar de maatschappelijke trend naar een schoner milieu was onmiskenbaar gezet.

Strengere criteria en normen

De industriële eisen werden jaar na jaar aangescherpt. Voor de autofabrikanten golden voor nieuwe modellen telkens strengere emissie-eisen. Voor automobilisten werd het met fiscale maatregelen aantrekkelijk gemaakt om over te stappen naar schonere voertuigen. In de voorhoede is een nieuwe generatie auto’s die rijden op waterstofgas in ontwikkeling. Om het bestaande wagenpark van achteruit op te schonen werd de APK ingevoerd. Een keuring met criteria en normen voor veiligheid en milieu die jaarlijks bijgesteld konden worden. En recent leidde de aangescherpte oldtimer-regeling tot een koude sanering in het nog vervuilende segment aan de achterkant van het wagenpark.

Stil in de landbouw

In de landbouw is het hierbij vergeleken rustig gebleven. Te rustig. Voor nieuwe stallen werden luchtwassers verplicht. Maar daarbij mocht je weer salderen*. Zoiets als dat je een vrijstelling kreeg om rond te blijven rijden met je oude roetmobiel, als je er maar een nieuwe schone auto bij kocht. En natuurlijk hebben individuele boeren ook niet stil gezeten. En er kwamen natuurlijk ook Europese maatstaven en normen. Maar de sector bleek vooral succesvol in de lobby voor het binnenhalen van ontheffingen en uitstel. Met name voor de intensieve veehouderij.

Draagvlak is verdampt

Het verzurend effect van de veehouderij is inmiddels breed over Brabant uitgewaaierd. Behalve natuurbeschermers trekken ook burgers en consumenten aan de bel. De aantallen dieren, het gezondheidsrisico en met name de altijd aanwezige deken van geur en fijn stof, breken de sector nu op. Het draagvlak is compleet verdampt. Met de BZV, de Brabantse Zorgvuldigheidscore Veehouderij, zijn er criteria en normen gesteld voor de uitbreiding van de voorhoede. Dat is goed. Maar er ligt nóg een gigantische kans. Echte grote schoonmaak begint aan de achterkant. Want daar is het ‘t hardst nodig.    

Anne-Marie, mogen wij zo’n APK, voor de onderste trede van je trap naar transitie?
 

frank van den dungen

 

Illustratie luchtwasser: Sarah Linde

 

* Salderen: oude stallen mogen in gebruik blijven met de bouw van een nieuwe duurzame stal.

Voeg een reactie toe